ساختارسازی اجتماعی؛ پیشران نهادینه‌سازی ارزش‌ها در منابع اسلامی

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 مربی، موسسه امام خمینی ره، قم

2 استاد، هیئت علمی گروه سیاسی، موسسه امام خمینی ره، قم

3 استاد و عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی قم

10.22034/scs.2026.73718.1463

چکیده

در دین اسلام، انسان ها شئون وجودی و امتداد یکدیگرند و به لحاظ هستی شناختی، کمالشان، در شبکه ارتباطی و تعامل جمعی آنها، نهاده شده است. از این منظر، جامعه اسلامی، ماهیتی شبکه ای و انداموار دارد که پیوندهای متراکم و نسبت های جمعی چندلایه آن، بستری برای تحقق ارزش ها فراهم می آورد. دین اسلام برای نهادینه سازی ارزش ها و تبدیل آنها به رفتار، این پیوندها و نسبت های جمعی را به ساختار اجتماعی، تبدیل نموده است. پژوهش حاضر، با رویکردی کیفی و مبتنی بر روش دلالت‌پژوهی، در صدد تبیین نقش ساختارسازی اجتماعی در فرآیند نهادینه‌سازی ارزش‌های متعالی از منظر دین اسلام است. بدین منظور، دلالت های منابع دینی و آثار اندیشمندان اسلامی در این زمینه، استخراج گردیده و در قالب یک مدل مفهومی، ساماندهی شده است. اکنون پرسش اساسی آن است که ساختارسازی اجتماعی چگونه فرآیند نهادینه‌سازی ارزش‌ها را در جامعه دینی، سامان می بخشد؟ یافته های پژوهش نشان می‌دهد که اولا؛ تحقق جامعه ولائی و رشد جمعی، نیازمند یک نظام اجتماعی پیوسته است که در آن، ارزش‌های الهی و انسانی از طریق سه ساختار اجتماعی «نهادی، رابطه‌ای و جسمیت‌یافته»، از سطح باور و هنجار به سطح کنش و زیست روزمره تبدیل می شوند. ثانیا؛ برخلاف نظریه اجتماعی سکولار که مبتنی بر استیلا و بازار است، دال مرکزی این نظام ارزشی، مفهوم متعالی «ولایت» می باشد که تمام روابط، کنش های جمعی و رویکردهای اجتماعی و حکمرانی را معنا و جهت می دهد.

کلیدواژه‌ها

مطالعات فرهنگی اجتماعی حوزه

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 06 خرداد 1405

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار