تحلیل جامعه شناختی پیامدهای هوش مصنوعی در مواجهه با لایه‌ درونی هویت فرهنگی

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام

2 معاون آموزش دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم و ریاست دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام ریاست موسسه

3 پژوهشگر و قائم مقام جهاددانشگاهی دانشگاه علوم اجتماعی جهاددانشگاهی مدیر گروه سنجش افکار و پیمایش اجتماعی پژوهشگاه علوم و فرهنگ

10.22034/scs.2026.73780.1466

چکیده

در دوران معاصر با پارادایم و نظام جهانی نوینی مواجهیم که وضعیتی مشابه آغاز انقلاب صنعتی در بریتانیا را تداعی می‌کند. به این معنا که با گسترش و پیشرفت فناوری به‌ویژه هوش مصنوعی در سال‌های اخیر، ایستایی و پایداری ابعاد مختلف زندگی انسان کاهش‌یافته است و آثار این تغییر سایر ساحت‌های جامعه بشری را تحت‌تأثیر قرار داده است. هوش مصنوعی، علی‌رغم عمر کوتاهش، تأثیرات شگرفی در همه ابعاد زندگی اجتماعی بشر بر جای گذاشته است. در این پژوهش با رویکرد جامعه‌شناختی، پیامدهای فناوری هوش مصنوعی بر لایه درونی هویت فرهنگی بررسی شده است. هویت فرهنگی در دولایه درونی (باورها و ارزش‌ها) و بیرونی (نمادها و هنجارها) تبیین شده و پرسش اصلی بر پیامدهای مثبت و منفی هوش مصنوعی در لایه‌های درونی و عناصر تشکیل‌دهنده آن متمرکز بود. از نظر روش‌شناختی، این پژوهش به روش تحلیل محتوای کیفی جهت‌دار انجام شده است؛ همچنین روش گردآوری داده‌ها کتابخانه‌ای - اسنادی است. یافته‌ها نشان می‌دهد هوش مصنوعی در لایه درونی هویت فرهنگی می‌تواند با حفظ و ثبت، تحلیل عمیق، افزایش دسترسی، نوآوری و تقویت تعاملات فرهنگی، به احیای باورهای فراموش‌شده و گسترش گفتمان‌های چندجانبه کمک کند؛ اما درعین‌حال، خطراتی مانند سوگیری، تحریف، همگون‌سازی، تجاری‌سازی، کاهش نقد و بازنگری انتقادی و تقویت گفتمان‌های تبعیض‌آمیز را نیز به دنبال دارد که می‌تواند اصالت و تنوع هویت فرهنگی را تهدید کند.

کلیدواژه‌ها

مطالعات فرهنگی اجتماعی حوزه

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 06 خرداد 1405

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار