واکاوی تأثیر جهادتبیین بر تقویت رفتارهای اجتماعی مطلوب: یک مطالعه کیفی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجو کارشناسی ارشد، گروه روان‌شناسی، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)، قم، ایران.

2 گروه روان‌شناسی، موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی ره، قم، ایران.

10.22034/scs.2026.73739.1464

چکیده

این پژوهش با هدف بررسی تأثیر جهاد تبیین بر تقویت رفتارهای اجتماعی مطلوب انجام شد. روش تحقیق به‌صورت توصیفی–تحلیلی و در چارچوب مطالعات کیفی طراحی گردید. داده‌ها از طریق مطالعات کتابخانه‌ای گردآوری و سپس با بهره‌گیری از تحلیل محتوای منابع مرتبط در حوزه روان‌شناسی اجتماعی، علوم اجتماعی و متون دینی مورد بررسی قرار گرفتند. یافته‌های پژوهش نشان داد که جهاد تبیین می‌تواند در چندین سطح به ارتقای رفتارهای اجتماعی مطلوب کمک کند. نخست، مسئولیت‌پذیری افراد از طریق تبیین جایگاه و وظایف انسان در قبال جامعه و نیز تعدیل در اسناد علل رفتار تقویت می‌شود. دوم، همبستگی اجتماعی با ارتقای اعتماد اجتماعی و تقویت هویت اجتماعی–دینی افزایش می‌یابد و این امر به انسجام بیشتر میان اعضای جامعه منجر می‌گردد. سوم، جهاد تبیین قادر است زنجیره تواصی به حق را با ایجاد همنوایی اطلاعاتی، تثبیت هنجارهای حق‌طلبی و اعمال فشار اجتماعی حفظ و تقویت نماید. چهارم، این گفتمان از طریق درونی‌سازی ارزش‌های اخلاقی و ایجاد شبکه‌های کنترل غیررسمی، زمینه کاهش رفتارهای انحرافی و پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی را فراهم می‌آورد. در مجموع، نتایج نشان می‌دهد که جهاد تبیین نه‌تنها یک راهبرد گفتمانی در سطح کلان است، بلکه می‌تواند به‌عنوان مکانیزمی مؤثر در ارتقای سرمایه اجتماعی و الگوسازی رفتارهای مطلوب روزمره نیز ایفای نقش کند.

کلیدواژه‌ها