بررسی انتقادی سیاست خانواده در ایران و الزامات راهبردی سیاست گذاری خانواده محوری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار دانشگاه خوارزمی

2 استادیار دانشگاه امام صادق

3 دانشجوی دکتری مطالعات زنان دانشگاه ادیان و مذاهب

10.22081/scs.2021.70917

چکیده

در جمهوری اسلامی ایران مانند سایر کشورها سیاست ها و قوانینی مربوط به «خانواده» اتخاذ شده و به تصویب رسیده است. در بخشی از این سیاست ها عمده توجه دولت به کنترل جمعیت و سیاست های مرتبط با وضعیت زنان و کودکان بی سرپرست معطوف بوده است. و در بخشی دیگر، اصلاح قوانین خانواده جهت افزایش نقش اجتماعی زنان در دستور کار قرار گرفت.در حوزه قانونگذاری نیز قوانینی همچون اصلاح قانون حضانت و نگهداری کودکان و یا قانون تشکیل دادگاه خانواده، قوانینی نیستند که بتوانند به ایفای نقش مؤثر جهت خانوادگی گرایی و «خانواده محوری» بیانجامند. بلکه قوانین به صورت تک جانبه به حمایت از یکی از اعضاء خانواده مانند زوجه یا فرزندان پرداخته است و نگاه نظام وار و نهادی به کانون خانواده وجود ندارد. بر این اساس پرسش اصلی پژوهش حاضر عبارت است از اینکه: «سیاست ها، برنامه ها و قوانین مرتبط با خانواده در ایران دارای چه آسیب ها و خلاهایی است و چه نسبتی با «خانواده محوری» دارند؟». برای پاسخ به این پرسش مصاحبه و گفتگو با نخبگان و صاحب نظران عرصه خانواده و سیاست گزاری ضروری است. از این رو با انجام مصاحبه و سپس با به کارگیری روش تحلیل مضمون(Thematic analysis) به تجزیه و تحلیل داده های پژوهش پرداخته می شود. یافته های تحقیق حاکی از آن است که در عرصه سیاست‌گذاری خانواده، نوعی آشفتگی نهادی و سازمانی مشاهده می شود و نیازمند حکمرانی واحد در مسایل خانواده در کشور هستیم.

کلیدواژه‌ها