این پژوهش با هدف تبیین نظام معناشناختی مفاهیم حوزه «امداد رسانی» در قرآن کریم و تحلیل دلالتهای اجتماعیِ برآمده از آن، با تکیه بر معناشناسی شبکهای انجام شده است. روش تحقیق، توصیفی-تحلیلی با رویکرد معناشناسی تاریخی و تحلیل مؤلفهای است که در آن، بافتهای قرآنی، معنای محوری و توسعه معنایی هر واژه واکاوی شده است. یافتهها نشان میدهد که پنج واژه کلیدی «اعطاء»، «انفاق»، «ایتاء»، «رفد» و «رزق»، اگرچه در معنای پایه «امداد رسانی» مشترکند، اما هر یک با مؤلفههای معنایی منحصربهفرد، دامنه شمول و کارکرد اجتماعی متفاوتی یافتهاند: «اعطاء» به عنوان هسته عام و فراگیر، «انفاق» بر بخشش همراه با خروج از ملکیت و ایثار، «ایتاء» بر اعطای مواهب بزرگ و با شأن، «رفد» بر عطای توأم با پشتیبانی فعال، و «رزق» بر عطای نافع و حیاتبخش مستمر دلالت دارد. این مفاهیم در تعامل با یکدیگر، شبکهای معنایی را شکل میدهند که افزون بر دلالت زبانی، واجد دلالتهای اجتماعی مشخصی است. پژوهش با بهرهگیری از روششناسی ترکیبی سهمرحلهای (تحلیل مؤلفههای معنایی، بافتشناسی اجتماعی و استنتاج دلالتهای اجتماعی) نشان میدهد که این شبکه معنایی، الگویی منسجم برای بازتعریف رابطه «خود» و «دیگری»، نهادینهسازی مسئولیتپذیری جمعی، تمایز میان کمک فداکارانه و تأمین حکیمانه، تقویت همیاری متقابل، و پشتوانهسازی برای قوانین حمایتی در جامعه اسلامی ارائه میدهد. نتیجه نهایی آنکه شناخت دقیق این شبکه میتواند مبانی نظری و عملی سبک زندگی اسلامی را در حوزه روابط اجتماعی، اقتصادی و اخلاقی تقویت کرده و «امداد رسانی» را از یک کنش فردی به یک نظام اجتماعی منسجم تبدیل کند.
عشریه, رحمان . (1405). تحلیل تطبیقی سازههای معنایی «امداد رسانی» و دلالت های اجتماعی آن در قرآن کریم. مطالعات فرهنگی اجتماعی حوزه, 10(1), 353-370. doi: 10.22034/scs.2026.74115.1477
MLA
عشریه, رحمان . "تحلیل تطبیقی سازههای معنایی «امداد رسانی» و دلالت های اجتماعی آن در قرآن کریم", مطالعات فرهنگی اجتماعی حوزه, 10, 1, 1405, 353-370. doi: 10.22034/scs.2026.74115.1477
HARVARD
عشریه, رحمان. (1405). 'تحلیل تطبیقی سازههای معنایی «امداد رسانی» و دلالت های اجتماعی آن در قرآن کریم', مطالعات فرهنگی اجتماعی حوزه, 10(1), pp. 353-370. doi: 10.22034/scs.2026.74115.1477
CHICAGO
رحمان عشریه, "تحلیل تطبیقی سازههای معنایی «امداد رسانی» و دلالت های اجتماعی آن در قرآن کریم," مطالعات فرهنگی اجتماعی حوزه, 10 1 (1405): 353-370, doi: 10.22034/scs.2026.74115.1477
VANCOUVER
عشریه, رحمان. تحلیل تطبیقی سازههای معنایی «امداد رسانی» و دلالت های اجتماعی آن در قرآن کریم. مطالعات فرهنگی اجتماعی حوزه, 1405; 10(1): 353-370. doi: 10.22034/scs.2026.74115.1477
)