پدیدارشناسی مسئله مهاجرت زنان متاهل در دفاتر اسناد رسمی اصفهان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد تمام گروه مطالعات فرهنگی و ارتباطات

2 عضو پیوسته انجمن مطالعات تبلیغ و ارتباطات حوزه

3 ندارد

10.22034/scs.2026.72655.1437

چکیده

چکیده

پدیده مهاجرت زنان ایرانی، به‌ویژه زنان متأهل، در دهه‌های اخیر به‌عنوان بخشی از روند «زنانه شدن مهاجرت» اهمیت روزافزونی یافته است. زنان متأهل در موقعیت تنشی میان نقش‌های سنتی خانوادگی و تمایل به خودتحققی قرار دارند و تجربه آنان از مهاجرت با تعارضات هویتی، اجتماعی و فرهنگی همراه است؛ به‌ویژه در شهر اصفهان که جامعه‌ای در حال گذار میان سنت و مدرنیته است. پژوهش حاضر با هدف فهم چگونگی پدیدارشدن مهاجرت برای زنان متأهل اصفهانی، به تحلیل تجربه زیسته آنان در مرحله تصمیم‌گیری مهاجرت می‌پردازد. این مطالعه با رویکرد پدیدارشناسی و با بهره‌گیری از تحلیل مضمون، تجربه زنان متأهل ایرانی را که قصد مهاجرت داشته یا در آستانه مهاجرت قرار گرفته‌اند، بررسی می‌کند. چارچوب نظری پژوهش بر سپهرهای سه‌گانه ژاک لاکان (خیالی، نمادین، واقع) استوار است تا تعامل میان تمناهای فردی، فشارهای اجتماعی و محدودیت‌های فرهنگی در فرآیند تصمیم‌سازی مهاجرتی تحلیل شود. داده‌ها از طریق مصاحبه نیمه‌ساختاریافته در بستر دفاتر اسناد رسمی اصفهان گردآوری شد؛ جایی که تصمیم‌های خانوادگی و تعهدات حقوقی مرتبط با مهاجرت قابل مشاهده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که تجربه مهاجرت زنان در سه سطح شکل می‌گیرد: ۱) در سپهر خیالی، مهاجرت به‌عنوان راهی برای رهایی از ناکامی‌های زیسته و دستیابی به زندگی مطلوب تصور می‌شود؛ ۲) در سپهر نمادین، فشار نقش‌های جنسیتی، نابرابری فرصت‌ها، محدودیت‌های شغلی و انتظارات خانواده تصمیم زنان را محدود می‌کند؛ ۳) در سپهر واقع، فقدان‌ها و میل‌های ارضانشده به شکل فانتزی امید به زندگی بهتر در خارج از کشور بروز می‌یابد.

کلیدواژه‌ها