جنگ ادراکی در سایه بیماری: تحلیل راهبردهای بی‌بی‌سی فارسی برای تغییر باورهای دینی ایرانیان در پاندمی کرونا

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشگاه باقرالعلوم

10.22034/scs.2026.72595.1435

چکیده

این پژوهش با هدف تحلیل راهبردهای عملیات ادراکی صفحه اینستاگرام بی‌بی‌سی فارسی علیه جمهوری اسلامی ایران در بحران کرونا انجام گرفت. با توجه به گستردگی مخاطبان ایرانی صفحه اینستاگرامی این شبکه، درک چگونگی بهره‌برداری این رسانه از بحران‌ها برای مدیریت افکار عمومی و تحریک عواطف مخاطبان ایرانی حائز اهمیت است. در این مطالعه، با استفاده از روش تحلیل مضمون، تمام پست‌های اینستاگرامی بی‌بی‌سی فارسی در بازۀ زمانی هشت ماهه ابتدایی شیوع کرونا در ایران بررسی شد. یافته‌ها نشان می‌دهد که بی‌بی‌سی فارسی، عملیات‌ شناختی خود را بر پایه دو راهبرد اصلی «تخریب چهره دین» و «تضعیف باورهای دینی» به پیش برده‌ است. راهبرد نخست از تاکتیک‌هایی مانند «قم‌هراسی» و «تخریب چهره افراد مذهبی» استفاده کرده است. این امر باهدف مخدوش کردن قداست قم به عنوان مرکزی مذهبی و نفی اعتبار اقدامات دینی در کنترل بحران صورت گرفته است. راهبرد دوم نیز با ایجاد دوگانه‌هایی مانند «سلامت و آیین‌های مذهبی»، «سلامت و زیارت»، «سلامت و مراسم عزاداری محرم» و «تقابل علم و دین»، به دنبال ایجاد سردرگمی و چالش در باورهای دینی مردم ایران بوده است.

در مجموع، این پژوهش تاکید می‌کند که در پاندمی کرونا، رسانه‌های معاند با بهره‌گیری از راهبردهای پیچیده، قدرتمند و نامحسوس، باورها و اعتقادات مخاطبان ایرانی را به منظور تغییر نگرش و رفتار آنان در قبال دین، نهادهای مذهبی و نظام حاکم، هدف قرار داده‌اند.

کلیدواژه‌ها