فرآیند بسط انگاره توحید در ساحت معرفتی جهان اجتماعی از دیدگاه آیت‌الله خامنه‌ای

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه علوم اجتماعی، دانشکده فرهنگ، علوم اجتماعی و رفتاری، دانشگاه باقرالعلوم(ع)، قم، ایران

2 دانشیار، گروه جامعه‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 دانشیار، گروه جامعه‌شناسی، دانشگاه باقرالعلوم(ع)، قم، ایران

10.22034/scs.2026.69953.1351

چکیده

«جهان اجتماعی»، تباری پدیدارشناسانه دارد و در خاستگاه خود، به دنبال «نحوه شناخت امر اجتماعی» و چگونگی شکل‌گیری جهان بیناذهنیت است. با توجه به رویکرد اجتماعی آیت‌الله خامنه‌‌ای در فهم و بازتفسیر توحید، پژوهش حاضر درصدد است با رویکرد تحلیلی، فرایند معرفتی جهان اجتماعی توحیدی را از منظر ایشان بررسی کند. یافته‌‌ها نشان می‌دهد که جهان معنایی توحید، تا از طریق سازوکارهای عینیت‌بخش به مرحلۀ مفاهیم کاربردی و عملیاتی نرسد، نمی‌تواند تحولی را در ساحت‌های مختلف جهان اجتماعی ایجاد کند و به سویه‌های خود در بُعد اجتماعی، امتداد عینی بخشد. آیت‌الله خامنه‌ای به‌منظور تنیده شدن توحید در بافتار اجتماعی و ظهور تعیّنات آن در هستی‌های اجتماعی، چهار گام در فرایند بسط آموزه توحید در ساحت معرفتی جهان اجتماعی در پیش گرفتند که عبارتند از: تعیّن‌بخشی اجتماعی مفاهیم توحیدی، انضمام‌سازی توحید از بستر علوم انسانی، تبدیل نهضت ترجمه به نهضت تولید علم و طراحی منظومه‌های فکری که ثمره این فرایند، تحقق مرجعیت علمی براساس اصل توحید و نفی سلطه علوم غیروحیانی خواهد بود.

کلیدواژه‌ها


قرآن کریم.
آشوری، داریوش (1376). ما و مدرنیته. تهران: نشر صراط.
ابن‌ابی الحدید (1394). شرح نهج‌البلاغه. تهران: نیستان، ج ۲۰.
ادگار، اﻧﺪرو و دیگران (1388). ﻣﻔﺎﻫﯿﻢ کلیدی در ﻧﻈﺮﯾﻪ ﻓﺮﻫﻨگی. ﺗﺮجمه ﻧﺎﺻﺮاﻟﺪﯾﻦ علی ﺗﻘﻮﯾﺎن. ﺗﻬﺮان: دﻓﺘﺮ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪرﯾﺰی اﺟﺘﻤﺎعی و ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻓﺮﻫﻨگی و پژوهشکده ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻓﺮهنگی و اﺟﺘﻤﺎعی.
پارسانیا، حمید (1400). جهان‌های اجتماعی. تهران: کتاب فردا، چاپ چهارم.
خامنه‌ای، سید علی (01/01/1384). بیانات در دیدار زائرین و مجاورین حرم مطهر رضوی. قابل دسترس در:
https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=3274
خامنه‌ای، سید علی (02/07/1388). بیانات در دیدار با اعضای مجلس خبرگان رهبری. قابل دسترس در:
https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=8094
خامنه‌ای، سید علی (04/12/1399). بیانات در دیدار اعضای مجلس خبرگان رهبری. قابل دسترس در:
https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=47396
خامنه‌ای، سید علی (08/08/1382). بیانات در دیدار با استادان دانشگاه. قابل دسترس در:
https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=3201
خامنه‌ای، سید علی (09/06/1391). بیانات در اجلاس سران جنبش عدم تعهد. قابل دسترس در:
https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=20840
خامنه‌ای، سید علی (10/10/1373). بیانات در دیدار با کاگزاران نظام. قابل دسترس در:
https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=2735
خامنه‌ای، سید علی (12/06/1386). بیانات در دیدار با نخبگان جوان. قابل دسترس در:
https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=3399
خامنه‌ای، سید علی (13/07/1390). بیانات در دیدار با جمعی از نخبگان و برگزیدگان علمی. قابل دسترس در:
https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=17466
خامنه‌ای، سید علی (13/07/1390). بیانات در دیدار با جمعی از نخبگان و برگزیدگان علمی. قابل دسترس در:
https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=17466
خامنه‌ای، سید علی (14/02/1387). بیانات در دیدار با استادان و دانشجویان دانشگاه. قابل دسترس در:
https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=3431
خامنه‌ای، سید علی (14/07/1389). بیانات در دیدار نخبگان جوان. قابل دسترس در:
https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=10233
خامنه‌ای، سید علی (14/11/1390). بیانات در خطبه‌های نماز جمعه. قابل دسترس در:
https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=18923
خامنه‌ای، سید علی (1401). طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن. قم: صهبا، چاپ سی ‌و نهم.
خامنه‌ای، سید علی (15/05/1392). بیانات در دیدار با استادان دانشگاه. قابل دسترس در:
https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=23451
خامنه‌ای، سید علی (17/10/1383). بیانات در دیدار با جمعی از رؤسای دانشگاه‌ها. قابل دسترس در:
https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=3266
خامنه‌ای، سید علی (19/05/1390). بیانات در دیدار با دانشجویان. قابل دسترس در:
https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=16912
خامنه‌ای، سید علی (20/03/1397). بیانات در دیدار با استادان دانشگاه‌ها و پژوهشگران. قابل دسترس در:
https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=39877
خامنه‌ای، سید علی (24/9/138۷). بیانات در دیدار با اساتید و دانشجویان دانشگاه علم و صنعت ایران. قابل دسترس در:                               https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=4992
خامنه‌ای، سید علی (25/06/1385). بیانات در دیدار با نخبگان جوان. قابل دسترس در:
https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=3351
خامنه‌ای، سید علی (26/09/1382). بیانات در دیدار با جمعی از دانشجویان قزوین. قابل دسترس در:
https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=5703
خامنه‌ای، سید علی (27/02/1388). بیانات در دیدار با استادان و دانشجویان کردستان. قابل دسترس در:
https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=6917
خامنه‌ای، سید علی (29/07/1389). بیانات در دیدار با طلاب و استادان حوزه. قابل دسترس در:
https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=10357
خامنه‌ای، سید علی (29/10/1382). بیانات در دیدار جمعی از نخبگان حوزوی. قابل دسترس در:
https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=8616
خامنه‌ای، سید علی (29/10/1384). بیانات‌ در دیدار با اساتید و دانشجویان دانشگاه امام صادق(ع)‌‌. قابل دسترس در:                                        https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=3328
خامنه‌ای، سید علی (خرداد 1369). پیام به مناسبت اولین سالگرد امام خمینی.
رودی، کاوه (1389). دانشگاه و مرجع علمی: براساس تجربه دانشگاه امام صادق(ع). تهران: دانشگاه امام صادق(ع).
زرین‌کوب، عبدالحسین (1389). تاریخ ایران بعد از اسلام. تهران: موسسه انتشارات امیرکبیر.
زیدان، جرجی (1389). تاریخ تمدن اسلامی. ترجمۀ علی جواهرکلام. تهران: امیرکبیر.
قبادی، عبدالحمید (1385). مرجعیت علمی با رویکرد اسلامی. رسالت.
قطب، سید (1387). آینده در قلمرو اسلام. ترجمه آیت‌الله خامنه‌ای، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، چاپ ششم.
مطهری، مرتضی (1392). خدمات متقابل اسلام و ایران. تهران: صدرا.
منشور نهضت آزاداندیشی و تولید علم. دبیرخانۀ نهضت تولید علم، حوزه علمیه قم، 1382.
موسسه سیاست‌های علمی کشور (16/11/1400). نقش رهبری در توسعه فناوری، تبیین مرجعیت علمی در اندیشه و گفتار مقام معظم رهبری.
مولانا، حمید (1380). ظهور و سقوط مدرن. تهران: کتاب صبح.
Lawson, T. & Garrod, J. (2001). Dictionary of sociology, series editor Lan Marcouse, Fitzroy Dearborn. Londonm: Chicago.
Lockwood, R. (1970). Power and Ideological state apparatuses: Fou-cault vs althuser.
Wagner, H.R. (1970). Alfred Schutz on phenomenology and social relations. University of Chicago.