رویکرد انفعالی در مواجهه با خانواده با محوریت زن و تأثیر آن بر ایجاد ناامنی دینی و اخلاقی در فرهنگ اسلامی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

حوزه علمیه قم، قم، ایران

10.22034/scs.2025.73002.1445

چکیده

امنیت پدیده‌ای چندوجهی است که راهبردهای متنوعی را در خود داشته، و خانواده و سبک زندگی در ارتباط مستقیم با این پدیده چندوجهی می‌باشند. تاثیر زن در خانواده و سبک زندگی را نمی‌توان کتمان نمود. زن در ارزش‌های مرتبط با خانواده و سبک زندگی نقش محوری دارد. عدم توجه به ظرفیت‌ها و قابلیت‌های متعالی زن در خانواده و سبک زندگی می‌تواند ناامنی را در جامعه به وجود آورده، جامعه و پدیده‌های مرتبط با آن متاثر از نقش محوری زن در خانواده و سبک زندگی است. هدف پژوهش حاضر شناخت مبانی مرتبط با رویکردهای متنوع امنیت در ایران اسلامی در مواجهه با خانواده و محوریت زن و تاثیر این ارتباط با ناامنی دینی و اخلاقی در فرهنگ اسلامی است. ایران اسلامی به عنوان مدل حکمرانی متعالی در توجه به ارزش‌های مرتبط با اخلاق و دین در خانواده و سبک زندگی، بستر تحقق این ارتباط می‌باشد. تربیت در بستر خانواده و با محوریت زن در خانواده عامل قطعی در ایجاد سبک زندگی مرتبط با ارزش‌های اخلاقی است که با استفاده از ظرفیت مادری زن محقق می‌شود. روش پژوهش توصیفی- تحلیلی بوده و یافته‌ها نشان دهنده تاثیر انفعال در توجه به نقش ‌زن در مدیریت، بر تربیت نوع عملکردهای رفتاری در خانواده و سبک زندگی مبتنی بر فرهنگ اسلامی است. در نتیجه می‌توان گفت، امنیت به عنوان پدیده‌ای مهم و چندوجهی در تحقق مفاهیم جدید مانند خانواده و سبک زندگی نقش موثری ایفا می‌نماید؛ این حقیقت با اتکاء به ارتباط میان خانواده با محوریت زن و استفاده از ظرفیت‌های دینی- اخلاقی با جامعه قابل دستیابی است. تربیت یکی از ارکان تحقق تعالی مبتنی بر امنیت در جامعه می‌باشد که تحقق آن در خانواده به سبب نقش مادری زن میسر شده، و مدیریت زن در خانواده با نقش همسری می‌تواند این حقیقت را میسور نماید.

کلیدواژه‌ها


قرآن کریم.
نهج‌البلاغه.
باوفا، مرجان (1399). واکاوی رویکرد مغنیه به مسائل خانواده در تفسیر الکاشف. پژوهشنامه مطالعات میان‌رشته‌ای تفسیر و کلام، شماره4، ص13-34.
بستان (نجفی)، حسین (1397). جنسیت در خانواده از دیدگاه جامعه‌شناسی اسلامی. تحقیقات بنیادین علوم ‌انسانی، شماره13، ص37-62.
جعفری، افشین؛ حاجیان حسین‌آبادی، رضا؛ فدوی، احمد (1400). مدیریت در چشم‌انداز حکومت علوی و اسناد بین‌المللی. سیره‌پژوهی اهل بیت(ع)، شماره12، ص5-18.
جلایی نوبری، فاضل (1400). نظر حضرت امیر(ع) بر حاکمیت فرهنگ عقلانیت و دوراندیشی در زندگی مادی و معنوی انسان سعادت‌گرا. پژوهش و مطالعات اسلامی، 3(24)، ص14-26.
جلائیان اکبرنیا، علی (1397). شناخت و واکاوی مفهوم اصول و مبانی سبک زندگی اسلامی. پژوهش‌های اجتماعی اسلامی، شماره116، ص43-66.
چلونگر، محمدعلی؛ نجاتی، محمدسعید (1394). بررسی رویکردهای سیاسی و معنوی امامت شیعه در زندگی امام کاظم(ع). تاریخ اسلام، شماره61، ص7-30.
حاجیان مقدم، فاطمه؛ غفاری، غلامرضا؛ صالحی امیری، رضا (1394). ویژگی‌های خانوادۀ مستحکم
ایرانی: مرور پژوهش‌های انجام‌شده طی سال‌های 1374-1389؛ 1394. زن در فرهنگ و هنر، 7(1)، ص137-156.
حیدری، معصومه (1401). مقایسه حقوق زن در اسلام و سایر ادیان توحیدی. مطالعات روانشناسی و علوم تربیی، شماره43، ص167-200.
خامنه‌ای، سید علی (25/09/1371). تجمل‌گرایی. قابل دسترس در:
https://farsi.khamenei.ir/newspart-index?id=2645&nt=2&year=1371&tid=1699
خامنه‌ای، سید علی (27/10/1401). نگاه غربی زن را بدون خانواده می‌خواهد. قابل دسترس در:
https://farsi.khamenei.ir/others-note?id=51772
خان احمدی، اسماعیل (1391). امنیت پایدار در نظام سیاسی اسلام از منظر نهج‌البلاغه. آفاق امنیت، شماره15، ص149-187.
دسترنج، منصوره؛ قنبری، سمیه (1399). بررسی وضعیت احساس امنیت اجتماعی و عوامل اجتماعی- فرهنگی مؤثر بر آن در بین جوانان شهر لار. امنیت ملی، 10(35)، ص131-154.
دهقانی، حمید؛ ابراهیمی، حدیقه (1398). مطالعۀ احساس امنیت روانی و اجتماعی با گرایش به خرافات مورد مطالعه: دانشجویان دانشگاه اصفهان. پژوهش‌های راهبردی مسائل اجتماعی ایران، شماره27، ص99-122.
رستگار خالد، امیر؛ سلمانی بیدگلی، مسعود؛ آران دشتی، سمیه (1393). بررسی رابطۀ سرمایۀ اجتماعی همسایگی بااحساس امنیت محل‌های (مورد مطالعه: شهر آران و بیدگل). مطالعات جامعه‌شناختی شهری، شماره 11، ص85-118.
رمضانی، حسین (1394). تحلیل مفهومی- ساختاری مناسبات امنیت و توسعه در هندسۀ معرفت و حکمت اسلامی. پژوهشنامه علوم انسانی اسلامی، شماره 4، ص32-59.
زندیه، زهرا (1400). تأثیرپذیری خانواده از فرایند تربیتی فرزندان در نگاه اسلام و غرب. مطالعات روانشناسی و علوم تربیتی، 7(2)، ص52-61.
ساروخانی، باقر؛ احمدی، امید، علی؛ صفا، داود (1395). تحلیل گفتمان الگوهای خانواده در جامعه کنونی با تأکید بر مناسبات همسرگزینی (بازنمایی الگوهای پست‌مدرن، تجددگرا، سنتی، در حال گذار، اسلامی). پژوهش‌نامه اسلامی زنان و خانواده، شماره 22، ص9-42.
سخایی، ایوب؛ سهراب‌زاده، مهران؛ حسینی‌زاده آرانی، سید سعید (1395). بررسی عوامل جامعه‌شناختی مؤثر بر گرایش دانش‌آموزان به وندالیسم (مورد مطالعه: دانش‌آموزان دبیرستانی شهر تهران). مطالعات جامعه‌شناختی، شماره 49، ص405-431.
سعیدیان جزی، مریم (1393). اصول و ارزش‌های اخلاقی در نهاد خانواده براساس آموزه‌های وحیانی و سیره اهل بیت(ع). پژوهشنامه حکمت اهل بیت(ع)، 1(2)، ص61-8.
سمانچوه؛ پاناپا (1398). جایگاه و نقش‌زن در آرامش خانواده. پژوهش‌های اسلامی جنسیت و خانواده، 2(3)، ص23-37.
شریفی، رئوفه (1394). پیامبر(ص) و نهاد خانواده، جایگاه مدیریت زن در اقتصاد خانواده. مطالعات پژوهشی زنان با رویکرد اسلامی، شماره 3، ص23-38.
شکر بیگی، نرگس؛ مروتی، سهراب؛ قاسمی، یارمحمد (1396). خوانش قرآنی از سرمایه اجتماعی با تأکید بر سوره حجرات. دین و ارتباطات، شماره51، ص65-101.
طباطبایی، سید محمد (1401). خانواده، سبک زندگی، امیدآفرینی و پیروزی. پیوند، شماره499، ص14-16.
عصاره، علیرضا (1394). خانواده و توجه به تغییر ارزش‌ها. پیوند، شماره 436، ص3-5.
علی‌پور، مینا (1395). مدیریت زن در خانواده. مطالعات پژوهشی زنان با رویکرد اسلامی، شماره4،
ص93-119.
فقیهی، علی نقی (1396). مولفه‌های حفظ کرامت زن و نقش تربیتی آن در سبک زندگی اسلامی. پژوهشنامه اسلامی زنان و خانواده، شماره24، ص137-158.
فولادی، مجید (1397). تبیین نقش ‌زن در خانواده؛ الگوبرداری از الگوهای ناب. مبلغان، شماره 232،
ص62-71.
فهیمی، شریفه؛ محمدی، صدیقه (1399). جایگاه عقل در کرامت ارزشی انسان از دیدگاه علامه طباطبایی. کلام و حکمت، شماره 6، ص11-30.
قندانی آرانی، علی‌اکبر؛ صادقی آرانی، زهرا (1394). خانواده و سبک زندگی اسلامی. در: کنگره بین‌المللی روانشناسی و علوم تربیتی با رویکرد اسلامی.
محسنی، علی؛ فرهادی، عباس؛ قمریان، ناهید (1393). بررسی و تبیین جایگاه دولت در عرصۀ فرهنگی جامعه از نگاه اسلام و لیبرالیسم. راهبرد، شماره72، ص1-28.
مطلبی فشارکی، محمد؛ توکلی، محمدجواد (1399). الگوی تقدیر معیشت خانواده در اقتصاد اسلامی. معرفت، شماره 272، ص91-103.
مظاهری، حبیب (1391). قیمومت و شخصیت زن. بینات، شماره74، ص4-22.
ملکوتی‌نیا، علی (1395). نقش کانون خانواده در سلامت جامعۀ اسلام. مبلغان، شماره203، ص58-67.
نعمتی، فاطمه؛ بلند، حسن؛ صیادی، علی (1401). بررسی نقش واسط‌های بحران هویت و انسجام خانواده در تعیین رابطه مشارکت در شبکه های اجتماعی با نگرانی از تصویر بدنی در میان دانش‌آموزان. پژوهش‌های مشاوره، شماره 81، ص257-280.
یزدی، اقدس (1388). اخلاق مادری در اسلام و فمینیسم. پژوهش‌های فلسفی کلامی، شماره 39،
ص151-184.
یعقوبی، محمدعلی (1400). ویژگی‌های فرزند صالح در سبک زندگی اسلامی از منظر قرآن و حدیث. مطالعات حدیث‌پژوهی، شماره11، ص39-63.