مهندسی قرآن در تأمین امنیت اجتماعی از طریق مقابله با فحشاء براساس سیر نزول سوره‎های مدنی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش‌پژوه سطح 4، تفسیر تطبیقی، موسسه آموزش عالی معصومیه(س)، قم، ایران

2 استادیار، گروه معارف، دانشگاه صداوسیما، تهران، ایران.

10.22034/scs.2025.71827.1420

چکیده

فحشا مادر ناامنی است که از دل آن جرایم دیگر زاییده می‌شود. با کاهش فساد اخلاقی، امنیت برقرار شده و ثبات خانواده تأمین ‌می‎گردد. باتوجه‌به جامعیت قرآن، برای تثبیت امنیت باید «فرایند برخورد قرآن با تهدید‌کنندگان امنیتی در زمینه فحشا» را کشف کرد. یافته‎های این پژوهش که به روش توصیفی- تحلیلی، به ترتیب نزول قرآن در سوره‌های مدنی است، حاکی از آن است که قرآن برنامه‌ریزی خردمندانه و گام‎به‎گامی برای ریشه‌کنی فحشا از جامعه ارائه داده است. سیر تحول در مکه به ‌صورت خودسازی و جریان‎سازی است. برخورد با فحشا نیز بنیادین و از طریق آگاهی‎بخشی جهت تربیت مسلمین است، اما در مدینه این سیر به شکل جامعه‎سازی و جهانی‎سازی است که طی چهار مرحله به ‌طور دقیق و بدون ملاحظه برخورد می‌کند. مرحله اول در ادامه دوران مکی، بر تبیین فحشا و دعوت ‌به توبه تأکید دارد. در مراحل بعد با‌توجه‌به تشکیلاتی ‌شدن جامعه اسلامی جهت بازدارندگی و مجازات خاطی، به وضع قوانین تربیتی- حقوقی همچون حبس خانگی، عدم حمایت حقوقی فاجرین و اجرای حدود اقدام می‎کند، تا نظارت بیرونی دین در کنار نظارت درونی، هم‌پای هم پیش بروند. مهم‌ترین نحوه برخورد قرآن در دو برابر دانستن مجازات افراد شاخص جامعه تجلّی می‌یابد و برای در امان ماندن جامعه از آسیب‎های احتمالی، به تفکیک خاطیان با راهکار عفت، حجاب و ازدواج پاکان و ناپاکان با هم‎سنخان خود می‎پردازد.

کلیدواژه‌ها


قرآن کریم.
آقاجانی، نصرالله (1389). استراتژی قرآن در مواجهه با انحرافات اجتماعی. مطالعات راهبردی زنان، شماره 19.
آل‌ غازی، عبدالقادر (1382ق). بیان المعانی. دمشق: مطبعه الترقی، ج5-6.
آلوسى، سید محمود (1415ق). روح المعانى. بیروت: دارالکتب العلمیه، ج1، 11، 9.
آل‌یاسین، عبدالحسین (1396). نشر خبر فحشا. پژوهش‌های فقهی، شماره 1.
آل‌یاسین، عبدالحسین (1396). نشر خبر فحشا. تا اجتهاد، 1(1)، ص57-98.
ابن‌عاشور، محمد بن طاهر (بی‌تا). التحریر و التنویر. بی‌نا، ج2، 4، 18.
ابن‌عطیه، عبدالحق (1422ق). المحرر الوجیز فى تفسیر الکتاب العزیز. بیروت: دارالکتب العلمیه، ج2.
ابن‌کثیر، اسماعیل بن عمر (1419ق). تفسیر القرآن العظیم. بیروت: ‎دار‌‎الکتب ‌العلمیه، ج2، 6.
ابن‌منظور، محمد (1414ق)‌‌. لسان العرب‌. بیروت: دار‌‎صادر، چاپ ‎سوم، ج7-6، 13.
ابن‌هشام، عبدالملک (بی‌تا). السیره النبویه. تحقیق مصطفی السقا و همکاران. بیروت: دارالمعرفة، ج1.
اسماعیلی، رفیع‎الدین؛ مهدیان، حفیظه (1393). ویژگی و معیارهای عفاف و حیای شخصیت زن در جامعه اسلامی. معرفت، 23(199)، ص23-97.
باتومور، تی.بی. (1370). جامعه‌شناسی. ترجمه: سیدحسن منصور؛ سیدحسن حسینی. تهران: امیرکبیر، چاپ چهارم.
بلخی، مقاتل بن سلیمان (1423ق). تفسیر مقاتلبنسلیمان. بیروت: دار احیاء التراث، ج4.
بهجت‌پور، عبدالکریم (1393). نظریه الگوی ‎اسلامی مهندسی ‎فرهنگی. راهبرد فرهنگ، شماره27، ص91-118.
بهجت‎پور، عبدالکریم (1394). شناختنامه ‌تنزیلی سورههای قرآن کریم. قم: تمهید.
بهجت‎پور، عبدالکریم (1398). روش فرهنگسازی پاکدامنی در قرآن. قم: نشر هاجر.
بوزان، باری (1378). مردم، دولتها و هراس. تهران: پژوهشکده‌ مطالعات‎ راهبردی.
تمیمی آمدی، عبد الواحد (1366). غررالحکم و درر الکلم. قم: دفتر تبلیغات اسلامی.
جعفری لنگرودی، محمد‎جعفر (‎‎‎‎1372). ترمینولوژی حقوق. تهران: گنج ‌دانش، چاپ ‎ششم‌‎‌‌‌، ج7.
جوهری، اسماعیل (1407ق). الصحاح تاج اللغه. تحقیق: احمد عطار. بیروت: دارالعلم للملایین، ج3.
حمزه‌پور، علی (1391). مولفه‌های نظریه امنیت پایدار در اسلام. آفاق امنیت، 5(14)، ص85-128.
خطیب، عبدالکریم (بی‌‎تا). التفسیر القرآنی للقرآن. بی‌‎‌نا، ج9.
خمینی، سیدروح‌الله (1365). تحریر الوسیله. تهران: منشورات مکتبه الاعتماد، ج2.
خویی، سیدابوالقاسم (1393). البیان فی تفسیر القرآن. ترجمه: سید جعفر شهیدی. قم: دار الثقلین.
دروزه، محمد عزت (1383ق). التفسیر الحدیث‏. قاهره: دار احیاء الکتب العربیه، ج8.
دستغیب، عبدالحسین (1389). گناهان کبیره. تهران: هاتف، ج1.
دهخدا، علی‌اکبر (1373). فرهنگ دهخدا. تهران: روزنه.
راغب اصفهانی، حسین (1412ق)‌. المفردات. بیروت: دارالعلم.
زحیلی، وهبة بن مصطفى (1418ق). التفسیر المنیر فى العقیدة و الشریعة و المنهج‏. بیروت: دار الفکر، چاپ دوم‏، ج18.
زمخشرى، محمود (1407ق). الکشاف. بیروت: دارالکتاب العربی، چاپ سوم، ج1، 3.
سیدکریمی، سیدعباس (1389). ‎معناشناسی واژه فاحشه در قرآن. ‌حسنا،‎ شماره 5-6، ص96-133.
سیوطی، عبدالرحمن (1404ق). الدرالمنثور. قم: کتابخانه ‎آیت‌‎الله ‎مرعشی، ج5.
سیوطی، عبدالرحمن (1421ق). الاتقان. بیروت: دارالکتاب العربی، چاپ دوم، ج1.
شنقیطی، محمد بن محمد المختار (بی‌‎تا). تفسیر سوره نور. بی‌‎نا، ج5.
صادقی تهرانی، محمد (1365)‌. الفرقان. قم: فرهنگ ‎اسلامى‌، چاپ ‎دوم، ج21.
صانعی، پرویز (1372)‌. حقوق جزای عمومی. تهران: گنج‎ دانش.
صدر، سید محمدباقر (1420ق). ماوراء الفقه. بیروت: دار‌‎الأضواء.
طالقانی، سید محمود (1364). پرتوی از قرآن. تهران: شرکت سهامی ‎انتشار، چاپ ‎چهارم، ج6.
طباطبایى، سید محمدحسین (‌1417ق). المیزان فی تفسیر القرآن. قم: حوزه علمیه، چاپ پنجم، ج4، 15، 2.
طبرسی، ابوعلی (1372). مجمع ‌البیان. تهران: ناصرخسرو، چاپ سوم، ج3، 10، 1.
طبری، ابوجعفر (1412ق). جامع ‌البیان فی تفسیر القرآن. بیروت: دارالمعرفه، ج4.
طوسى، محمد بن حسن (بی‌تا). التبیان فى تفسیر القرآن. بیروت: دار احیاء التراث العربى، ج2، 10.
طیب، سید عبدالحسین (1378). اطیب البیان فی تفسیر القرآن. تهران: ‎انتشارات ‎اسلام، چاپ ‎دوم، ج4، 9.
فاضل مقداد، جمال‎الدین (1419ق). کنز العرفان. مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، ج2.
فخر رازی، محمد (1420ق). التفسیر ‌الکبیر. بیروت: دار‌ إحیاء ‎التراث ‌العربی، چاپ ‎سوم، ج25، 30، 23.
فراهیدى، ابی عبدالرحمن (1410ق). کتاب العین. قم: هجرت‌، چاپ دوم، ج3.
فیومى، احمد بن محمد (بی‌‎تا). المصباح المنیر. قم: منشورات دارالرضی، ج2.
قرائتی، محسن (1383). تفسیر نور. تهران: مرکز فرهنگی درس‌هایی از قرآن، چاپ ‌یازدهم، ج8.
قرطبى، محمد بن احمد (1364). الجامع لأحکام القرآن. تهران: انتشارات ناصر‌خسرو، ج4.
قمى، علی بن ابراهیم (‏1367). تفسیر قمی. قم: دار‌‎الکتاب، چاپ چهارم، ج2.
کلینی، محمد (1388). الکافی. دارالکتب ‎الاسلامیه، ج2.
لرنی، منوچهر (1383). آسیب‌شناسی امنیت. تهران: انتشارات پیام پویا.
مدرسی، سید محمدتقی (1377). تفسیر هدایت. مشهد: انتشارات آستان قدس، ج2، 8.
مصطفوی، حسن (1371). التحقیق فی‌ کلمات ‌القرآن الکریم. تهران: وزارت ‌فرهنگ و ارشاد اسلامی.
معرفت، محمد‎هادی (۱۴۲۵ق). تعلیق و تحقیق عن امهات مسائل القضاء. قم: التمهید.
مغنیه، محمدجواد (1424ق). تفسیر الکاشف. تهران: دارالکتب الاسلامیه، ج5.
مغنیه، محمدجواد (بی‌تا). التفسیر المبین. قم: بنیاد بعثت، ج1.
مکارم شیرازی، ناصر و همکاران (1374). تفسیر نمونه‌. تهران: دارالکتب ‌الإسلامیه، ج3-4، 11.
نکونام، جعفر (1380). درآمدی بر تاریخ‌گذاری قرآن. تهران: هستی نما.
هچ ماری، جو (1385). نظریه سازمان: مدرن، نمادین، تفسیری و پست‌مدرن. ترجمه: حسن دانایی‎فرد. تهران: افکار، ج1.