انجمن علمی مطالعات اجتماعی حوزه مطالعات فرهنگی اجتماعی حوزه 2588-7017 10 1 2026 03 21 The Formulation of the Social Human Being in the Thought of Allamah Misbah Yazdi صورت‌بندی انسان اجتماعی در اندیشه علامه مصباح یزدی 83 108 79928 10.22034/scs.2026.74150.1480 FA اسماعیل چراغی کوتیانی استادیار، گروه جامعه‌شناسی فرهنگی، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، قم، ایران Journal Article 2026 02 02 The purpose of the present research was the comprehensive elucidation of the dimensions of the sociability of the human being based on the thought of Allamah Misbah Yazdi. This research attempts, by focusing on the thoughts of Allamah, while examining the foundations and essence of the social human being, to elucidate the characteristics, requirements, and consequences of collective life from his perspective, so that the ground for achieving an identity-building model based on religious and rational foundations is provided. The method of this research is descriptive-analytical and based on library studies. The data were processed using the thematic analysis method in order to be able to present a comprehensive picture of his viewpoint. From the perspective of Allamah Misbah Yazdi, the human being has been created innately (<em>Fiṭrī</em>) social, and the inclination towards collective life, the need for spiritual and ethical growth, and the tendency towards cooperation and communication have been institutionalized in human nature. He considers innate (<em>Fiṭrī</em>), rational, and emotional factors effective in the sociability of the human being and believes that the human being, while engaging in active agency in society, pursues individual self-building as well. Society and culture merely pave the way for the flourishing of the human being's innate aptitudes, and the primary role rests upon human innate nature (<em>Fiṭrah</em>). The ultimate end of social life is the realization of spiritual perfection and divine proximity (<em>Taqarrub</em>), and social life is an instrument for attaining this transcendent objective. هدف پژوهش حاضر تبیین جامع ابعاد اجتماعی بودن انسان براساس اندیشه علامه مصباح یزدی بوده است. این پژوهش سعی دارد با تمرکز بر اندیشه‌های علامه، ضمن بررسی مبانی و ماهیت انسان اجتماعی، ویژگی‌ها، الزامات و پیامدهای زیست جمعی را از منظر ایشان تبیین نماید، تا زمینه دستیابی به الگویی هویت‌ساز بر پایه مبانی دینی و عقلانی فراهم آید. روش این تحقیق توصیفی- تحلیلی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه‌ای است. داده‌ها با روش تحلیل مضمون پردازش شده، تا بتوان تصویری جامع از دیدگاه ایشان ارائه کرد. از منظر علامه مصباح یزدی، انسان به‌طور فطری اجتماعی آفریده شده و میل به زیست جمعی، نیاز به رشد معنوی و اخلاقی و تمایل به همکاری و ارتباط، در سرشت انسان نهادینه شده است. ایشان عوامل فطری، عقلانی و عاطفی را در اجتماعی بودن انسان مؤثر می‌دانند و بر این باورند که انسان ضمن کنشگری فعال در جامعه، خودسازی فردی را نیز دنبال می‌کند. جامعه و فرهنگ تنها زمینه‌ساز شکوفایی استعدادهای فطری انسان هستند و نقش اصلی برعهده فطرت انسانی است. غایت نهایی زیست اجتماعی، تحقق کمال معنوی و تقرب الهی بوده و زندگی اجتماعی ابزاری برای نیل به این هدف متعالی است. https://gnoe.bou.ac.ir/article_79928_a829f413892cd635e6d1c3ee7abb64c7.pdf