انجمن علمی مطالعات اجتماعی حوزه مطالعات فرهنگی اجتماعی حوزه 2588-7017 9 1 2025 03 21 Persuasive Techniques in the Letters of Nahj al-Balagha شیوه‌های اقناع‌گری در نامه‌های نهج‌البلاغه 102 83 78066 10.22034/scs.2025.69238.1326 FA غلامرضا پرهیزکار استادیار، گروه جامعه‌شناسی، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، قم، ایران سید مرتضی مرعشی کارشناسی ارشد، گروه علوم ارتباطات اجتماعی، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، قم، ایران. Journal Article 2024 06 02 A persuasive message is a type of communication designed to influence the cognitive, affective, or behavioral domains of the audience, while persuasive techniques refer to the methods, patterns, or strategies employed to structure such messages to fulfill their persuasive function. This study seeks to utilize existing Islamic heritage in this field by identifying the persuasive techniques in the letters of <em>Nahj al-Balagha</em> (Peak of Eloquence). The primary research question examines which techniques were employed in the two categories of letters within <em>Nahj al-Balagha</em>—political and ethical—to persuade their respective audiences. To address this, two subsidiary questions were considered:<br />(1) What persuasive message-framing techniques are discussed in communication science and propaganda studies? and (2) Do the persuasive techniques in <em>Nahj al-Balagha</em> replicate those in contemporary communication or differ from them? The study employed qualitative content analysis and Blumer’s sensitizing concepts. Findings indicate that diverse persuasive techniques were utilized in both political and ethical letters of <em>Nahj al-Balagha</em>. Techniques such as incitement and encouragement (<em>tahrik va targhib</em>), message bias (<em>janib-dari dar payam</em>), virtuous debate (<em>jidal-e ahsan</em>), narrative exposition (<em>bayan-e revayat</em>), and belittlement (<em>tahqir va kuchak shemordan</em>) of the enemy were prominent in political letters, whereas methods like questioning (<em>tarh-e soal</em>), reasoning (<em>estedlal-avari</em>), and admonition (<em>mow’eza</em>) were prevalent in ethical letters. Some techniques were common to both categories, including references to historical experiences (<em>ejray-e tajrobat va tarikh</em>), message reinforcement via authoritative sources (<em>ta’yid ya taqviyat-e payam ba manba’e mo’tabar</em>), and literary embellishments (<em>arayeh-ha-ye adabi</em>). Overall, the techniques in <em>Nahj </em><em><br />al-Balagha</em> resemble those in modern persuasive communication, though differences arise due to variations in message nature, objectives, or the communicators’ perspectives. پیام‌ اقناعی، نوعی از پیام است که با هدف تأثیرگذاری بر حوزه شناختی، عاطفی یا رفتاری مخاطب ارائه می‌شود و شیوه‎های اقناع‌گری، روش‌ها، الگوها و یا ترفندهایی برای تنظیم پیام است؛ به طوری که پیام بتواند نقش اقناعی خود را ایفاء کند. این تحقیق با هدف بهره‌گیری از میراث اسلامی موجود در این زمینه، درصدد شناسایی شیوه‌های اقناع‌گری در نامه‌های نهج‌البلاغه بوده و سوال اصلی آن است که با لحاظ دو نوع نامه سیاسی و اخلاقی در نهج‌البلاغه، در هر یک از این دو نوع نامه از چه شیوه‎هایی برای اقناع مخاطب استفاده شده است. برای پاسخ به این پرسش، دو پرسش دیگر مورد توجه قرار گرفت: در علم ارتباطات و در حوزه تبلیغات، چه شیوه‌هایی برای تنظیم پیام اقناع‌گرانه مطرح است؟ و آیا شیوه‌های اقناعی به کار رفته در نهج‌البلاغه، تکرار همان شیوه‌های مطرح در ارتباطات بوده یا با آنها متفاوت است؟ برای این مطالعه از روش تحلیل محتوای کیفی و مفاهیم حساس بلومر استفاده گردید. یافته‌های تحقیق حاکی از آن است که در دو نوع نامه سیاسی و اخلاقی نهج‌البلاغه، شیوه‌‌های گوناگون اقناع‌گری به‌ کار رفته است. برخی از این شیوه‌‌ها مانند تحریک و ترغیب، جانبداری در پیام، جدال احسن، بیان روایی، تحقیر و کوچک شمردن (دشمن)، در نامه‌های سیاسی و برخی دیگر که عبارتند از: طرح سؤال، استدلال‌آوری و موعظه، در نامه‌های اخلاقی استفاده شده است. شیوه‌هایی نیز در هر دو نوع قابل مشاهده بود. این مشترکات عبارتند از: ارجاع به تجربیات و تاریخ، تأیید یا تقویت پیام با منبع معتبر، آرایه‌های ادبی. در مجموع، شیوه‌‌های به کار رفته در نامه‌ها با شیوه‌هایی که در ارتباطات اقناعی امروزین به کار می‌رود، شباهت دارند، ولی در مواردی نیز به دلیل تفاوت در ماهیت پیام‌ها یا اهداف یا نوع نگاه پیام‌رسان‌ها، با هم متفاوت تفاوت دارند. https://gnoe.bou.ac.ir/article_78066_013fb572629e0ea4fca65da0e614163f.pdf